Chùa Sắc Tứ Tam Bảo không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là một di sản lịch sử văn hóa quý báu của tỉnh Kiên Giang. Nằm lặng lẽ trên con đường Sư Thiện Ân, giữa nhịp sống hiện đại của thành phố Rạch Giá, ngôi chùa cổ kính này vẫn giữ được vẻ trang nghiêm, thanh tịnh cùng những câu chuyện lịch sử đầy cảm hứng. Với bề dày gần 250 năm hình thành và phát triển, chùa Sắc Tứ Tam Bảo là minh chứng sống động cho tinh thần yêu nước, đấu tranh cách mạng và sự phát triển bền vững của Phật giáo Nam Bộ.
Lược sử hình thành và dấu ấn lịch sử
Cội nguồn từ những năm cuối thế kỷ XVIII
Chùa Sắc Tứ Tam Bảo được thành lập vào cuối thế kỷ XVIII, khi bà Dương Thị Oán – một Phật tử tại Rạch Giá – đã đứng ra xây dựng một ngôi chùa bằng cây lá đơn sơ đặt tên là Tam Bảo. Tên gọi này bắt nguồn từ ba ngôi báu vật bất khả phân ly trong Phật giáo: Phật (Đấng Giác Ngộ), Pháp (Giáo lý) và Tăng (Tăng đoàn). Sự kiện lịch sử quan trọng gắn liền với chùa là vào thời kỳ chiến tranh với nhà Tây Sơn, khi Nguyễn Ánh (về sau là vua Gia Long) đã từng có thời gian tạm lánh tại chùa Tam Bảo. Sau khi lên ngôi, để tỏ lòng biết ơn, ông đã ban sắc tứ cho chùa, từ đó chùa có tên chính thức là “Sắc Tứ Tam Bảo tự” hay quen gọi là chùa Tam Bảo.
Có thể bạn quan tâm: Chợ Đêm Đồng Xuân Hà Nội: Cẩm Nang Toàn Tập Về Trung Tâm Mua Sắm & Ẩm Thực Về Đêm
Thời kỳ vươn mình dưới sự trụ trì của Hòa thượng Trí Thiền
Năm 1913 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử chùa khi Hòa thượng Trí Thiền (Nguyễn Văn Đồng) được Phật tử địa phương thỉnh về trụ trì. Với tầm nhìn chiến lược và tinh thần cải cách, Hòa thượng đã cho đại trùng tu lại ngôi chùa vào năm 1915. Công trình đại trùng tu hoàn thành vào năm 1917, tạo nên lối kiến trúc cơ bản mà chúng ta vẫn được chứng kiến ngày nay. Thời gian gần 30 năm trụ trì là quãng thời gian chùa Tam Bảo có nhiều sự kiện lịch sử nhất, vì vậy cư dân địa phương còn gọi chùa Tam Bảo là chùa Ông Đồng.
Ngọn lửa cách mạng và vai trò trụ cột của Phật giáo
Từ năm 1936, chùa Tam Bảo không chỉ là nơi tu học mà còn là trung tâm hoạt động xã hội quan trọng. Hòa thượng Trí Thiền cùng nhà sư Thiện Chiếu (Trần Văn Mười) đã thành lập Hội Phật Học Kiêm Tế và tạp chí Tiến Hóa – cơ quan ngôn luận của Hội. Chùa được sử dụng làm trụ sở và cũng là tòa soạn của tạp chí Tiến Hóa. Hội đã chủ trương tổ chức các hoạt động xã hội thiết thực như: mở phòng thuốc miễn phí, thành lập cô nhi viện, cứu trợ đồng bào hạn hán, lũ lụt, mở các lớp học bình dân cho người dân nghèo.
Đặc biệt, trong giai đoạn 1939-1941, chùa Tam Bảo còn là một trạm liên lạc bí mật của Xứ ủy Nam Kỳ, là nơi họp kín của các chiến sĩ cách mạng, nơi nhà sư Thiện Ân (Trần Văn Thâu) chế tạo lựu đạn, và là nơi cất giấu vũ khí, in truyền đơn chuẩn bị cho cuộc Nam Kỳ khởi nghĩa. Tuy nhiên, do bị chỉ điểm, hoạt động cách mạng của chùa bị bại lộ. Hòa thượng Trí Thiền, sư Thiện Ân và nhiều đồng chí khác bị bắt. Chùa Tam Bảo bị đóng cửa suốt một thời gian dài, mãi cho đến sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 mới được mở cửa trở lại.
Thời kỳ phục hưng Phật giáo Kiên Giang
Sau năm 1956, chùa Tam Bảo tiếp tục khẳng định vai trò là cái nôi của Phật giáo tỉnh Kiên Giang. Hai vị Thượng tọa Thích Huyền Vi và Thích Thanh Từ về chùa Tam Bảo mở lớp Phật học Phổ thông, vận động quý Phật tử thành lập chi hội – Hội Phật Nam Việt tỉnh Kiên Giang, và chọn chùa làm trụ sở của Hội. Từ ngôi chùa Tam Bảo này đã kết nối với các tự viện trong tỉnh, nêu cao tinh thần học Phật, phục hưng chánh pháp, đào tạo tăng tài, chấn chỉnh giáo lý khiến cho không khí học Phật phát triển rầm rộ trở lại. Một trong những vị cao tăng có nhiều đóng góp tích cực cho chùa Tam Bảo trong thời kỳ này là Hòa thượng Thích Bổn Châu. Được Giáo hội Tăng già Nam Việt cử xuống trông coi ngôi Tam Bảo tự từ năm 1962, ngài đã tiếp tục giữ gìn và nâng cao vị thế của chùa trong lòng Giáo hội Phật giáo tỉnh Kiên Giang.
Kiến trúc độc đáo và giá trị nghệ thuật
Cổng Tam Quan – Lối dẫn vào cõi Phật
Có thể bạn quan tâm: Tin Nhắn Chào Buổi Tối Hài Hước – Tổng Hợp Những Câu Chúc Ngủ Ngon Cực Chất
Từ ngoài lộ du khách bước vào cổng chùa được xây theo lối kiến trúc mái Tam Quan, lợp ngói ống, các họa tiết trang trí tinh xảo như chữ “Vạn” (Vạn tự), bông sen tượng trưng cho Phật pháp thanh tịnh, giác ngộ. Cổng Tam Quan không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, là lối dẫn vào cõi Phật, giúp du khách gột rửa bụi trần, bước vào không gian thiêng liêng.
Cây Bồ Đề và Tam Bảo Tháp – Biểu tượng của trí tuệ và tâm linh
Trong sân chùa là cây bồ đề cổ thụ, bốn mùa xanh tươi, là biểu tượng của đức Phật Thích Ca Mâu Ni đắc đạo dưới cội bồ đề. Dưới cội bồ đề, người nghệ nhân đã khéo léo tạo tác hình tượng đức Phật A Di Đà đang ngồi thiền định, trên đầu là 7 con rồng che chở cho ngài. Hình tượng này mang nhiều tầng ý nghĩa: Phật A Di Đà tượng trưng cho cõi Cực Lạc, 7 con rồng là biểu tượng của sức mạnh, uy quyền và sự bảo vệ.
Có thể bạn quan tâm: Sân Bay Phú Bài Huế: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z
Cạnh đó là Tam Bảo Tháp được xây dựng ba tầng, là một công trình kiến trúc tâm linh độc đáo. Tầng trên cùng là để thờ Phật, tầng giữa thờ kinh và tầng dưới thờ tro cốt của các Hòa thượng đã trụ trì chùa Tam Bảo như Hòa thượng Thích Trí Thiện, Hòa thượng Thích Bảo Châu… Tam Bảo Tháp là nơi lưu giữ linh hồn, công đức của các bậc tiền bối, là biểu tượng cho sự kế thừa và phát triển của Phật giáo.
Tây Lang – Tuệ Tĩnh Đường – Y học dân tộc
Từ sân chùa, du khách vào Tây Lang là dãy nhà phía trước, bên phải Chánh điện. Nhà Tây Lang gồm 3 gian, mái lợp ngói, nền lót gạch Tàu, được dùng để làm Phòng thuốc nam miễn phí gọi là “Tuệ Tĩnh Đường”. Đây là một hình thức từ thiện y tế truyền thống, thể hiện tinh thần “từ bi cứu khổ” của Phật giáo, giúp đỡ những người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn được chữa bệnh bằng các bài thuốc nam quý giá.
Có thể bạn quan tâm: Ga Bình Thuận Cách Mũi Né Bao Xa: Hướng Dẫn Chi Tiết Đường Đi Và Phương Tiện
Hồ sen và tượng Quan Thế Âm Nam Hải – Cõi thanh tịnh
Từ Tây Lang có cửa thông ra một hồ sen trồng toàn sen trắng. Một cây cầu nhỏ, cong cong được bắc ngang hồ sen tạo lối dẫn lên bậc tam cấp đặt bức tượng Quan Thế Âm Nam Hải cao khoảng 2 mét, đang đứng trên một toà sen. Hai bên cầu trang trí hình bánh xe tròn tượng trưng cho vòng luân hồi của tạo hóa. Xung quanh hồ sen là đủ các loại cây kiểng, nào là Hải Đường, nào là Thược Dược, Thiết Mộc Lan… Hương thơm từ hoa cỏ quyện lẫn trong mùi hương trầm ngan ngát khiến du khách và Phật Tử cảm thấy sảng khoái, quên hết mọi ưu phiền.
Đông Lang – Văn phòng Ban Trị sự Phật giáo Kiên Giang
Đối diện với Tây Lang là Đông Lang. Đây là dãy nhà được dùng làm Trụ sở Văn phòng thường trực của Ban trị sự Tỉnh hội Phật giáo Kiên Giang. Trong dãy nhà Đông Lang còn dành ra một gian làm phòng truyền thống trưng bày nhiều hình ảnh truyền thống của Phật giáo Việt Nam. Trong đó có những hình ảnh nổi bật như các vị lãnh đạo Đảng, nhà nước về thăm chùa qua các thời kỳ. Các bức chân dung các vị Hòa thượng gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của chùa Tam Bảo như các vị: Thích Trí Thiện, Thích Thiện An, Thích Thiện Chiếu, Pháp Linh…
Chánh Điện – Trái tim của ngôi chùa
Tòa Chánh Điện là dãy nhà tường xây, nền tôn cao 70 cm, thiết kế theo kiểu thượng lầu hạ hiên, là trái tim của ngôi chùa. Điện thờ được bày trí tôn nghiêm với tượng đức Phật A Di Đà bằng đá xanh cao 1,03m ở vị trí cao nhất, kế dưới là các tượng Phật Thích Ca, Đản Sanh cùng nhiều tượng gỗ quý như tượng Di Lặc, Quan Âm, Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền, Chuẩn Đề, Địa Tạng. Ba la môn quanh các bàn thờ được chạm trổ công phu, sơn son thếp vàng các hình rồng phượng, hoa lá, chim muông, đầy tính nghệ thuật tạo ấn tượng linh thiêng cho người xem. Những mặt tường bên trong chánh điện có vẽ các bức tranh theo điển tích của đức Phật, giúp người xem hiểu rõ hơn về cuộc đời, công hạnh của đức Phật.
Nhà Hậu Tổ – Nơi ghi dấu công đức tiền nhân
Nhà Hậu Tổ là dãy nhà ba gian lợp ngói ống, được dùng làm nơi thờ vị tổ phái thiền dòng Lâm Tế và các vị Hòa thượng trụ trì chùa Tam Bảo qua các thời kỳ. Điểm độc đáo nhất của nhà Hậu Tổ là hai cánh cửa bằng gỗ lim dày khoảng 10 cm được biến thành một tác phẩm điêu khắc tinh xảo tuyệt đẹp với hình tượng thần Kim Cang gác cửa. Kim Cang là vị thần hộ pháp, có nhiệm vụ bảo vệ Tam Bảo, xua đuổi tà ma, giúp cho đạo tràng được thanh tịnh, an lành.
Giá trị văn hóa, lịch sử và xã hội
Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia
Chùa Tam Bảo từ khi thành lập đến nay đã trải qua bao biến đổi thăng trầm theo thời gian nhưng vẫn giữ được vị trí quan trọng của mình trong tiến trình phát triển Phật giáo tỉnh Kiên Giang và đồng hành với dân tộc, trong phong trào đấu tranh giải phóng đất nước, giữ gìn trật tự xã hội, hộ quốc an dân. Chính vì vậy, năm 1988, chùa Sắc tứ Tam Bảo – Rạch Giá được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp to lớn của chùa Tam Bảo đối với lịch sử, văn hóa và xã hội của tỉnh Kiên Giang nói riêng và cả nước nói chung.
Bảo tàng sống về Phật giáo Nam Bộ
Chùa Tam Bảo không chỉ là nơi tu học mà còn là một bảo tàng sống về Phật giáo Nam Bộ. Tại đây, du khách có thể tìm hiểu về lịch sử hình thành và phát triển của Phật giáo ở vùng đất phương Nam, về tinh thần yêu nước, đấu tranh cách mạng của các bậc tiền bối, về các giá trị nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, hội họa đặc sắc. Chùa Tam Bảo còn là nơi lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như tượng Phật bằng gỗ quý, các bức tranh, các hiện vật liên quan đến các vị Hòa thượng trụ trì, các hiện vật liên quan đến các hoạt động cách mạng.
Điểm đến tâm linh và du lịch
Với kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh, lịch sử hào hùng và giá trị văn hóa, lịch sử to lớn, chùa Sắc Tứ Tam Bảo đã trở thành một điểm đến tâm linh và du lịch hấp dẫn, thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan, chiêm bái mỗi năm. Du khách đến với chùa Tam Bảo không chỉ để cầu nguyện, chiêm bái mà còn để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, để được sống trong không gian thanh tịnh, để cảm nhận được sự bình an, thanh thản trong tâm hồn.
Kinh nghiệm tham quan chùa Sắc Tứ Tam Bảo
Thời điểm lý tưởng
- Buổi sáng sớm (từ 5h – 7h): Không khí trong lành, thanh tịnh, thích hợp cho việc chiêm bái, tham quan, chụp ảnh.
- Buổi chiều (từ 15h – 17h): Ánh sáng dịu nhẹ, thích hợp cho việc chụp ảnh kiến trúc.
- Tránh giờ cao điểm (từ 10h – 12h, 14h – 16h): Để có không gian yên tĩnh, tránh đông đúc.
Hướng dẫn di chuyển
- Địa chỉ: Số 94, đường Sư Thiện Ân, Phường Vĩnh Thanh Vân, Thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang.
- Từ trung tâm thành phố Rạch Giá: Di chuyển theo hướng về phía bắc, qua cầu Rạch Giá, rẽ phải vào đường Sư Thiện Ân, đi khoảng 500m sẽ thấy chùa Tam Bảo nằm bên tay phải.
- Từ sân bay Rạch Giá: Di chuyển bằng taxi hoặc xe ôm về trung tâm thành phố, sau đó theo hướng dẫn trên.
Lưu ý khi tham quan
- Trang phục: Mặc trang phục kín đáo, lịch sự, không quá hở hang, sặc sỡ.
- Hành vi: Đi nhẹ, nói khẽ, không gây ồn ào, không hút thuốc, không mang theo vật nuôi.
- Chiêm bái: Khi vào chánh điện, nên thắp hương, vái lạy, cầu nguyện một cách thành kính.
- Chụp ảnh: Có thể chụp ảnh bên ngoài chùa, nhưng khi vào chánh điện nên hỏi ý kiến của ban quản lý chùa.
- Đóng góp: Nếu có điều kiện, có thể đóng góp vào hòm công đức để tu sửa chùa, giúp đỡ người nghèo.
Chùa Sắc Tứ Tam Bảo trong lòng người dân Kiên Giang
Chùa Sắc Tứ Tam Bảo không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là một phần ký ức, một biểu tượng tinh thần của người dân Kiên Giang. Với bề dày lịch sử, giá trị văn hóa, lịch sử to lớn, chùa Tam Bảo đã và đang là một điểm đến tâm linh, du lịch hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh của tỉnh Kiên Giang đến với du khách trong và ngoài nước. Khi đến với Rạch Giá, đừng quên ghé thăm chùa Sắc Tứ Tam Bảo để cảm nhận được sự thanh tịnh, bình an và tìm hiểu về một phần lịch sử hào hùng của vùng đất phương Nam.
eb5investors.vn hy vọng rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về chùa Sắc Tứ Tam Bảo – một viên ngọc cổ kính giữa lòng Kiên Giang, một điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch miền Tây.